Organizacje pracodawców oraz instytucje wspierające rozwój gospodarczy województwa pomorskiego, skierowały w dn. 6 maja br. Apel do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska oraz do Ministra Aktywów Państwowych Pana Wojciecha Balczuna, dotyczący udziału krajowych firm w strategicznych inwestycjach państwowych (Local Content).
Poniżej treść Apelu.
Załączamy także Apel wraz z załącznikiem
Sz.P. Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów
Sz.P. Wojciech Balczun
Minister Aktywów Państwowych
Szanowny Panie Premierze,
Szanowny Panie Ministrze,
Z nadzieją przyjmujemy Panów publiczne deklaracje dotyczące konieczności wzmacniania krajowej gospodarki, rozwijania polskich kompetencji przemysłowych oraz budowania wartości w oparciu o to, co polskie. Te słowa są niezwykle ważne dla środowiska przedsiębiorców, które od wielu lat apeluje o realne mechanizmy wspierające udział krajowych firm w strategicznych inwestycjach państwowych. Zapowiedź nadania polityce Local Content nowego znaczenia i rangi została w naszym regionie odebrana jako szansa na pozytywne zmiany.
Jednocześnie chcemy zwrócić uwagę, że dotychczasowa praktyka realizacji inwestycji infrastrukturalnych i energetycznych (w tym offshore) – szczególnie na Pomorzu – pokazuje, że brak skutecznych narzędzi Local Content prowadzi do marginalizacji polskich przedsiębiorstw.
Pomorze szczególnie zostało dotknięte jako ekosystem „utratą” spółek Lotos SA i ENERGA SA. Decyzje dotyczące tych podmiotów zapadały i nadal zapadają poza naszym regionem. Pomorskie samorządy straciły wpływy z podatków, a wiele firm z grupy MŚP odczuwa konsekwencje gospodarcze tych decyzji. W ciągu ostatnich dwóch lat nie udało się przywrócić utraconych firm w pełni do naszej gospodarki regionalnej. Rozwijające się przedsięwzięcia w naszym regionie, takie jak budowa elektrowni jądrowej, są zarządzane z Warszawy, mimo logiki nakazującej nadzorować strategiczny projekt w miejscu, gdzie przebiega jego realizacja.
Nasze obawy dotyczą nie tylko postępującej marginalizacji gospodarki Pomorza, lecz również sposobu realizacji inwestycji z pomijaniem kwestii odporności i bezpieczeństwa regionu i kraju.
Szczególne obawy budzą poniższe zjawiska i decyzje:
- W wielu projektach o fundamentalnym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego
i rozwoju gospodarczego kraju udział krajowych firm był i jest nieproporcjonalnie niski, mimo że dysponują one kompetencjami, zapleczem technicznym i doświadczeniem pozwalającym na pełnoprawne uczestnictwo w tych przedsięwzięciach, co potwierdza realizacja przez nie kontraktów zagranicznych.
- W ostatnich latach spółki Skarbu Państwa – zamiast rozwijać krajowe zdolności produkcyjne i technologiczne – wybierały gotowe rozwiązania zagraniczne. Dotyczy to zarówno sektora energetycznego, jak i infrastrukturalnego. W praktyce oznaczało to odpływ wartości dodanej poza granice kraju, brak budowy trwałych kompetencji w Polsce oraz utratę szans rozwojowych dla firm z Pomorza i innych regionów.
- W obszarze bezpieczeństwa energetycznego gazowce obsługujące dostawy LNG do Polski są czarterowane od zagranicznych armatorów, pływają pod obcymi banderami i pozostają poza bezpośrednią kontrolą państwa. W sytuacji kryzysowej ogranicza to nasze możliwości operacyjne i strategiczne.
- W sektorze morskiej energetyki wiatrowej – do instalacji farm na Bałtyku wykorzystywane są wyłącznie jednostki zagraniczne, mimo że polskie stocznie posiadają kompetencje do budowy tego typu statków i wielokrotnie deklarowały gotowość do ich realizacji. W efekcie ogromne środki inwestycyjne, które mogłyby wzmacniać krajowy przemysł, trafiają do zagranicznych operatorów.
- W zakresie kluczowych i krytycznych komponentów infrastruktury energetycznej –
niepokoi fakt, że część elementów konstrukcyjnych, kable i urządzenia jest importowana z rynków azjatyckich, w tym z Chin i Wietnamu. W obszarach tak wrażliwych jak energetyka i infrastruktura krytyczna budzi to poważne ryzyko związane z bezpieczeństwem dostaw, kontrolą jakości oraz odpornością państwa na sytuacje kryzysowe. W warunkach globalnej niestabilności Polska nie może opierać strategicznych inwestycji na łańcuchach dostaw, które nie podlegają krajowej kontroli.
- Formalne przeniesienie siedziby spółki Polska Energetyka Jądrowa (PEJ) na Pomorze, może sprowadzić się do faktycznego utrzymania kilkusetosobowego zespołu w Warszawie, przy kilkuosobowym zespole na Pomorzu. Podobną sytuację doświadczyliśmy z POLSĄ – Polską Agencją Kosmiczną z pozorną siedzibą w Gdańsku, a decyzjami podejmowanymi centralnie.
- Wprowadzenie dobrych praktyk w zakresie Local Content przez MAP to krok w dobrą stronę, wymagający jednak umocowania od strony formalnej. Przy braku osadzenia proponowanych rozwiązań w przepisach prawa, statutach spółek, kontraktach członków zarządów, będą one miały podobną moc sprawczą do zapisów w sprawie Local Content zawartych w Porozumieniu Sektorowym na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce, przyjętym 15 września 2021 roku. Założono tam, że poziom local content dla I fazy inwestycji będzie wynosił ok. 20–30% łącznej wartości; dla II fazy aukcyjnej (do 2030): nie mniej niż 45%. Według stanowiska Wind Industry Hub, w fazie budowy (kontrakty już rozdystrybuowane) wkład polskich firm kształtuje się zaledwie na poziomie 6–14%. Wprowadzanie regulacji w zakresie Local Content w przedstawiony jak dotychczas sposób prowadzi więc do dalszej marginalizacji polskich, w tym pomorskich firm.
Naszym organizacjom w szczególny sposób zależy na przyspieszeniu tempa zmian i maksymalnej skuteczności wdrażania decyzji politycznych, które zmierzają w dobrym kierunku. Wymagają one jednak efektywnych rozwiązań realizacyjnych, szczególnie że obecnie w warunkach poważnego zagrożenia bezpieczeństwa czy nawet konfliktu zbrojnego kluczowe dla Polski jest pytanie, czy będziemy w stanie w oparciu o lokalne zasoby dokonywać napraw, remontów, dostarczać urządzenia, zarządzać i chronić infrastrukturę krytyczną?
Podkreślamy:
- Tam, gdzie polskie firmy otrzymały możliwość udziału w projektach, radzą sobie znakomicie. W inwestycjach offshore polskie przedsiębiorstwa dostarczają konstrukcje stalowe, elementy fundamentów, kable, komponenty turbin, a także wykonują prace projektowe, geologiczne i logistyczne.
- Na Pomorzu istnieją kompetencje oraz zaplecze kadrowe. Brak jednak mechanizmów, dobrej woli, determinacji, które zapewniłyby ich pełne wykorzystanie.
- Nasze firmy nadal realizują działania stanowiące jedynie mały element wielkich projektów lub podwykonawstwo dla firm zagranicznych.
Apelujemy o:
- Pilne wprowadzenie rozwiązań, które zobowiążą spółki Skarbu Państwa oraz inwestorów realizujących projekty strategiczne do rzeczywistego angażowania polskich przedsiębiorstw i regionalnych łańcuchów dostaw. Local Content nie może pozostać deklaracją – musi stać się narzędziem wzmacniania krajowej gospodarki, budowania kompetencji technologicznych i zwiększania odporności i bezpieczeństwa państwa. Musi stać się regulacją wprowadzającą obowiązek i konsekwencje jego naruszenia.
- Faktyczne przeniesienie wszystkich służb odpowiedzialnych za realizację inwestycji jaką jest budowa elektrowni jądrowej do miejsca jej obecnej siedziby łącznie z zarządem PEJ. Wnioskujemy o zaangażowanie menedżerów, ekspertów, pracowników pochodzących z Pomorza, znających realia naszego regionu i dających gwarancję realnego, w miejscu inwestycji zarządzania projektem.
- Tworzenie lokalnych łańcuchów wartości zapewniających bezpieczeństwo inwestycji oraz realny i bieżący kontakt zarządzającego na poziomie decyzyjnym z lokalnymi firmami, samorządami i społecznościami.
-
Jako organizacje reprezentujące przedsiębiorców z całego Pomorza deklarujemy pełną gotowość do współpracy przy tworzeniu i wdrażaniu skutecznych mechanizmów Local Content. Dysponujemy wiedzą o regionalnych łańcuchach dostaw, możliwościach firm oraz barierach, które należy usunąć, aby polskie przedsiębiorstwa mogły w pełni uczestniczyć w strategicznych inwestycjach państwa.
Jesteśmy przekonani, że właściwie zaprojektowana polityka Local Content pozwoli zatrzymać odpływ wartości dodanej za granicę, stworzy trwałe miejsca pracy, zwiększy odporność gospodarki i wzmocni bezpieczeństwo energetyczne Polski.
Deklarujemy wszelkie wsparcie i pomoc w podjętym przez Pana Premiera procesie rozwoju Local Content – kluczowym dla Polski przedsięwzięciu. Do niniejszego stanowiska przesyłamy koncepcję kierunków zmian jakie powinny być wdrożone, aby w naszej ocenie poprawić wykonalność realizacji Local Contentu.
Z wyrazami szacunku,
Pracodawcy Pomorza
Forum Pracodawców Północy
Pomorska Izba Rzemieślnicza Małych i Średnich Przedsiębiorstw
Regionalna Izba Gospodarcza Pomorza
Regionalna Izba Przedsiębiorców NORDA
Kaszubski Związek Pracodawców
Gdański Klub Biznesu
Loża Gdańska BCC
Starogardzki Klub Biznesu – Związek Pracodawców
Agencja Rozwoju Pomorza S.A.
Do wiadomości:
Pan Andrzej Domański, Minister Finansów i Gospodarki
Parlamentarzyści z województwa pomorskiego
Pani Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców
Pani Beata Rutkiewicz, Wojewoda Pomorska
Pan Mieczysław Struk, Marszałek Województwa Pomorskiego
Apel LOCAL CONTENT
(Załącznik nr 1)
Aktualności
